× SanatanShakti.in About Us Home Founder Religion Education Health Contact Us Privacy Policy
indianStates.in

108 उपनिषद (श्रुति धर्मग्रन्थ )

Upanishad - what is its importance in Hinduism

 

उपनिषद (श्रुति धर्मग्रन्थ ) क्या है और हिंदू धर्म में इसका क्या महत्व है?

Updated: 14 June 2021, 9:36 PM IST
आलेख © कॉपीराइट - साधक प्रभात (Sadhak Prabhat)

उपनिषदों की संख्या लगभग 108 है जिनमें से प्रायः 13 उपनिषदों को मुख्य उपनिषद् कहा जाता है। मुख्य उपनिषद, वे उपनिषद हैं जो प्राचीनतम हैं और जिनका पठन-पाठन अधिक हुआ है। माण्डूक्योपनिषद सबसे छोटा है (१२ श्लोक) और बृहदारण्यक सबसे बड़ा।

मुख्य उपनिषद्

(1) Ishavasyo Upanishad ईशावास्योपनिषद्
(2) Kenopanishad केनोपनिषद्
(3) Kathopanishad कठोपनिषद्
(4) Prasnopanishad प्रश्नोपनिषद्
(5) Mundakopanishad मुण्डकोपनिषद्
(6) Mandukyopanishad माण्डूक्योपनिषद्
(7) Taittiriya Upanishad तैत्तरीयोपनिषद्
(8) Aitareya Upanishad ऐतरेयोपनिषद्
(9) Chandogyopanishad छान्दोग्योपनिषद्
(10) Brihadaranyakopanishad बृहदारण्यकोपनिषद्
(11) Shvetasvatara Upanishad श्वेताश्वतरोपनिषद्
(12) Kaushitaki Upanishad कौशितकी उपनिषद्
(13) Maitrayani Upanishad मैत्रायणी उपनिषद्

List of 108 Upnisad

The 10 Upanisads belonging to the Rigveda are the following-

1 Aitareya
2 Aksamala
3 Atmabodha
4 Bah vracha
5 Kaushitaki
6 Mudgala
7 Nadabindu
8 Nirvana
9 Saubhagyalakshmi
10 Tripura

The 16 associated with the Sāma Veda are: Arunika Avyakta Chhandogya Jabaladarsana Jabali Kena Kundika Mahat Maitrayani Maitreyi Rudrakshajabala Sanyāsa Savitri Vajrasuchi Vasudeva Yogachudamani The 19 Upaniṣads belonging to Śukla Yajurveda are: Adhyātma Advayataraka Bhikṣuka Brahadaranyaka Haṅsa Isavasya Jabala Mandalabrahmana Mantrika Muktika Niralamba Paingala Paramahaṅsa Satyayani Subala Tarasara Trisikhibrahmana Turiyatita Yajnavalkya The 32 Upaniṣads belonging to the Kṛṣṇa Yajurveda are: Akṣi Amṛtabindu Amṛtanada Avadhuta Brahma Brahmavidyā Dakshinamurti Dhyānabindhu Ekakshara Garbha Kaivalya Kalagnirudra Kalisantarana Katharudra Kathā Kshurika Nārāyaṇa Panchabrahma Pranaagnihotra Rudrahrudhaya Sarasvatirahasya Sariraka Sarvasara Skanda Sukharahasya Svetasvatara Taittiriya Tejobindhu Varaha Yogakundalini Yogasikha Yogatattva The 31 Upaniṣads belonging to the Atharvaveda are :

Annapurṅa Atharvasikha Atharvasira Atma Bhasmajabala Bhavanā Brahajjabala Dattātreya Devi Ganapati Garuda Gopalatapini Hayagriva Kṛṣṇa Mahavakhya Mundaka Māndukya Nrsimhatapini Nārada Parivrajaka Parabrahma Paramahaṅsaparivrajaka Pasupatabrahma Prasna Ramarahasya Ramatapini Sarabha Sitā Surya Tribadvibhutimahanarayana Tripuratapini Śandilya

www.indianstates.in

***********

upanishad- indianstates.in